Σχεδιασμός Περιβαλλόντων Διεπαφής

Στα πλαίσια του μαθήματος «Σχεδιασμός Περιβαλλόντων Διεπαφής» παρουσιάζονται ενδελεχώς οι θεωρητικές αρχές, οι μεθοδολογίες, τα εργαλεία και οι σύγχρονες προσεγγίσεις που αφορούν θέματα σχεδιασμού περιβαλλόντων διεπαφής τόσο στον ψηφιακό όσο και στον φυσικό κόσμο. Με βάση το επιστημονικό πεδίο της αλληλεπίδρασης ανθρώπου - υπολογιστή (Human Computer Interaction, HCI), αλλά και γενικότερα της αλληλεπίδρασης χρηστών με ψηφιακά και αναλογικά προϊόντα και υπηρεσίες, αναλύονται θέματα ευχρηστίας, προσβασιμότητας, σχεδιασμού αλληλεπίδρασης, αξιολόγησης εμπειρίας χρήστη και παραγωγής πρωτοτύπων.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στους τομείς της ανάδειξης καλλιτεχνικού έργου, της διαχείρισης και διάχυσης αντικειμένων πολιτιστικής κληρονομιάς και της παιγνιοποίησης, ενώ παράλληλα εξετάζονται οι επιδράσεις των σύγχρονων τεχνολογιών μικτής πραγματικότητας, παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης, τριδιάστατων εκτυπώσεων και διαδραστικών πολυμέσων στα περιβάλλοντα διεπαφής.

Πέρα από τη θεωρητική προσέγγιση το μάθημα καλύπτει σε πρακτικό επίπεδο τον συνολικό σχεδιασμό διεπαφών και τα επιμέρους δομικά εργαλεία του όπως η κύρια και οι δευτερεύουσες διαδρομές χρήστη (user journeys), οι ροές εργασιών (task flows), η καταγραφή περιεχομένου (content inventory), η σύνταξη μικροκειμένου (microcopy), οι ενδεικτικές οθόνες διεπαφής (wireframes), η ανάπτυξη προσχεδίων ύφους (style tiles), τα διαδραστικά πρωτότυπα μέσης και υψηλής πιστότητας και οι μεθοδολογίες αξιολόγησης της εμπειρίας χρήσης, καθώς και της τελικής παρουσίασης και αξιολόγησης του προτεινόμενου σχεδιασμού. Μέσω μιας σειράς εργαλείων και τεχνικών σχεδιασμού που περιλαμβάνουν την ψηφιακή πλατφόρμα σχεδίασης Figma και άλλα σύγχρονα εργαλεία σχεδίασης και δημιουργίας πρωτοτύπων, δίνονται στους συμμετέχοντες και τις συμμετέχουσες τα απαραίτητα θεωρητικά και πρακτικά εφόδια για τον λεπτομερή σχεδιασμό μιας ολοκληρωμένης λύσης διεπαφής στους τομείς της τέχνης και του πολιτισμού.

Βασικός αντικειμενικός σκοπός του μαθήματος είναι να εξοικειώσει φοιτητές και φοιτήτριες με τις θεωρητικές αρχές και τις σύγχρονες μεθοδολογίες σχεδιασμού περιβαλλόντων διεπαφής και ευρυτέρων εμπειριών χρήστη και πρωτίστως να τους παρέχει τη δυνατότητα να κατανοήσουν σε βάθος και να εφαρμόσουν πρακτικές τεχνικές και να χρησιμοποιήσουν εργαλεία σχεδιασμού που βασίζονται σε στέρεες θεωρητικές βάσεις και καλές πρακτικές του τομέα και συναποτελούν μια ενδελεχή συνολική προσέγγιση στον σχεδιασμό εμπειριών, προϊόντων και υπηρεσιών με βάση σύγχρονες τεχνολογίες και μέσα αλληλεπίδρασης και  επίκεντρο τον χρήστη. Στα πλαίσια του μαθήματος οι φοιτητές/τριες θα έρθουν αντιμέτωποι με τις προκλήσεις του ανθρωποκεντρικού σχεδιασμού και θα δώσουν τις δικές τους λύσεις σε θέματα σχεδίασης πρωτότυπων εφαρμογών τέχνης και πολιτισμού όπως αποθετήρια καλλιτεχνικού έργου, υβριδικά μουσεία, ψηφιακές γκαλερί και αγορές έργων τέχνης, παιχνίδια βίντεο, εμπειρίες εικονικής και επαυξημένης πραγματικότητας, καλλιτεχνικά μετασύμπαντα και άλλα.

Μετά την επιτυχή παρακολούθηση του μαθήματος θα είναι σε θέση:

• Να γνωρίζουν βασικές θεωρητικές πτυχές της σχεδίασης διεπαφών και την εφαρμογή τους στον διαδραστικό σχεδιασμό και την αξιολόγηση διεπαφών.
• Να μπορούν να εφαρμόζουν βασικά μεθοδολογικά εργαλεία σχεδιασμού (user journeys, task flows, audience archetypes, content inventory, wireframes, style tiles) στον τομέα των περιβαλλόντων διεπαφής.
• Να χειρίζονται ψηφιακά εργαλεία για τη δημιουργία πρωτοτύπων με βάση τις αρχές της σχεδιαστικής συνέπειας που θα περιλαμβάνουν στοιχεία ροής και διάδρασης με τους χρήστες.
• Να συνδυάζουν το σύνολο των τεχνικών και των αποτελεσμάτων των εργαλείων σε μια συνολική ολοκληρωμένη πρόταση σχεδιασμού περιβάλλοντος διεπαφής.
• Να τεκμηριώνουν και να προδιαγράφουν τη χρήση σύγχρονων συσκευών υλικού στην αλληλεπίδραση ανθρώπου – υπολογιστή (VR headsets, αισθητήρες, ολογράμματα, φυσικά αντικείμενα κλπ.)
• Να εφαρμόζουν τεχνολογίες αιχμής όπως η μικτή πραγματικότητα, οι τρισδιάστατες εκτυπώσεις, τα διαδραστικά πολυμέσα, η παραγωγική τεχνητή νοημοσύνη κ.α. τόσο κατά τη διάρκεια της σχεδίασης όσο και στην τελική υλοποίηση λύσεων στους τομείς των οπτικοακουστικών τεχνών.

1^η Εβδομάδα: Εισαγωγή σε βασικά θέματα περιβαλλόντων διεπαφής, εμπειρίας χρήστη και σχεδιασμού αλληλεπίδρασης. Αναφορά σε έννοιες όπως η ευχρηστία, η προσβασιμότητα, η οπτική ανάδραση, η κατανοητή δομή. Δημιουργία αρχικής πρότασης εργασίας (project pitch).

2^η Εβδομάδα: Οι αρχές διάδρασης του Norman και τη σημασία τους. Οι 8 χρυσοί κανόνες του Shneiderman. Βασικές έννοιες ανθρωποκεντρικού σχεδιασμού, πρότυπο ISO HCD και εφαρμογή τους στους τομείς της τέχνης και του πολιτισμού. Ορισμός του κοινού και της σημασίας του κατά τον σχεδιασμό. Περιορισμοί συσκευών. Όρισμός του προβλήματος προς επίλυση και σχεδιασμός της κύριας διαδρομής χρήστη (primary user journey) σε φυσική γλώσσα. Ορισμός αρχετύπων κοινού και διαφοροποιήσεων μεταξύ τους.

 3^η Εβδομάδα: Αναφορά στους νόμους των Fitts και των Hick - Hyman και των επιπτώσεων τους στον σχεδιασμό περιβαλλόντων διεπαφής στους τομείς της τέχνης και του πολιτισμού. Θέματα πολυπλοκότητας επιλογών και επιρροής εξωγενών παραμέτρων στο σχεδιασμό. Θέματα χειρισμού και μοντέλο KLM. Επίδραση των προσεγγίσεων σε θέματα οργάνωσης διεπαφής και πλοήγησης. Δημιουργία ροών εργασίας (task flow) και απλοποίηση τους με ελαχιστοποίηση των απαιτούμενων αποφάσεων. Δημιουργία διαγραμμάτων ροών εργασίας και αιτιολόγησης επιλογών σχεδίασης της δομής τους.

4η Εβδομάδα: Βασικές έννοιες που αφορούν τις αρχές Gestalt και της σημασίας τους. Η αξία της οπτικής ιεραρχίας (visual hierarchy) και τις διάταξης οπτικών στοιχείων στην εμπειρία αλληλεπίδρασης. Θέματα πληροφοριακής πυκνότητας και διαχείρισης προσοχής. Δημιουργία κείμενου καταγραφής περιεχομένου (content inventory) και διασύνδεσης της ροής πρόσβασης σε αυτό μέσω δομών sitemap και χάρτη οθονών. 

5^η Εβδομάδα: ​Αξιολόγηση της ευχρηστίας. Ποιοτική αξιολόγηση με βάση συνεντεύξεις και ομάδες εστίασης. Αξιολόγηση με την ευριστική μεθοδολογία του Nielsen. Διάγνωσή ζητημάτων σε περιβάλλοντα διεπαφής με έμφαση στην αποδοτικότητα και εφαρμογές των ευριστικών (heuristics) σε διεπαφές τέχνης, πολιτισμού, παιχνιδιών βίντεο και μικτής πραγματικότητας. Εφαρμογή της ευριστικής αξιολόγησης σε συναφείς ολοκληρωμένες ανταγωνιστικές εφαρμογές. Ορισμός προτεραιοτήτων και απαιτήσεων σχεδίασης με βάση τα ευρήματα της αξιολόγησης.

6^η Εβδομάδα: Μεθοδολογική σχεδίαση πρωταρχικής γραφικής διεπαφής με βάση wireframes και οργάνωση της δομής και της ροής της. Επαναλαμβανόμενα σχεδιαστικά μοτίβα στις εφαρμογές τέχνης και πολιτισμού. Η σχεδίαση της γραφιστικής οργάνωσης με στόχο την ελαχιστοποίηση της σύγχυσης. Ανταποκρινόμενος σχεδιασμός για διαφορετικά μεγέθη οθόνης.

7^η Εβδομάδα: Βασικές αρχές του σχεδιασμού αλληλεπίδρασης (interaction design). Χρήση καταστάσεων με έμφαση στην ανάδραση και τη διαχείριση σφαλμάτων. Ορισμός του μικροκειμένου (microcopy) και σημασία του στην επικοινωνία του χρήστη με την εφαρμογή. Ορισμός καταστάσεων και μεταβάσεων και περιγραφή τους σε φυσική γλώσσα για τις πιο σημαντικές αλληλεπιδράσεις. Συγγραφή μικροκειμένου και εξερεύνηση θεμάτων γλωσσικού ύφους.

8^η Εβδομάδα: Αισθητική, προσβασιμότητα και συμπεριληπτική σχεδίαση. Βασικές αρχές τυπογραφίας, χρωματικών επιλογών και διάταξης και επίδραση στην προσβασιμότητα. Γενικότερη αισθητική προσέγγιση. Διεθνή πρότυπα και θέματα ηθικής και δεοντολογίας. Δημιουργία λίστας προδιαγραφών και απαιτήσεων προσβασιμότητας και δεοντολογίας. Σχεδίαση βασικού προσχέδιου ύφους (style tile) διεπαφής με ανάδειξη χρωμάτων και τυπογραφίας με έμφαση στην προσβασιμότητα αλλά και την αισθητική ταυτότητα.

9^η Εβδομάδα: Αρχές αισθητικής και λειτουργικής συνέπειας των στοιχείων διάδρασης. Η συνέπεια ως κινητήρια δύναμη της ευχρηστίας και της αποδοτικότητας στη σχεδίαση. Χρήση του style tile για την παραγωγή στοιχείων διεπαφής. Εισαγωγή στη χρήση εξειδικευμένων ψηφιακών εργαλείων σχεδίασης διεπαφής. Δημιουργία σετ στοιχείων διεπαφής και μετάβαση από προσχέδια wireframe σε οθόνες μέσης πιστότητας. Εφαρμογή συνεπούς τυπογραφίας, χρωμάτων και διάταξης. Έμφαση στην υλοποίηση στοιχείων της κύριας διαδρομής χρήστη.

10^η Εβδομάδα: Πρακτική δημιουργία πρωτοτύπων ως μέσου σχεδιασμού διεπαφών. Επιλογή διαδρομών και στοιχείων του πρωτότυπου. Υλοποίηση με διαδραστικά εργαλεία σχεδίασης και νέες τεχνολογίες. Χρήση του πρωτοτύπου ως μέσου επικοινωνίας της λογικής αλληλεπίδρασης και της γραφικής σχεδίασης.

11^η Εβδομάδα: Η μικτή πραγματικότητα, τα μετασύμπαντα, οι σύγχρονες συσκευές χειρισμού, οι τριδιάστατες εκτυπώσεις και η τεχνιτή νοημοσύνη ως κομμάτι της αλληλεπίδρασης στους τομείς της τέχνης, του πολιτισμού και των παιχνιδιών βίντεο. Σχεδιασμός αλληλεπίδρασης στα πλαίσια των περιορισμών των τεχνολογιών αυτών.

12^η Εβδομάδα: Αρχές της επικοινωνίας του συνολικού σχεδιασμού και της ανάδειξης των αποτελεσμάτων των εργαλείων σχεδίασης της εμπειρίας χρήστη. Σχεδιασμός και υλοποίηση παρουσίασης πρότασης (pitch deck). 

13^η Εβδομάδα: Γενική ανασκόπηση του μαθήματος. Επανάληψη βασικών αρχών και επιμέρους θεμάτων.

Βιβλίο [320155]: ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΔΙΑΔΡΑΣΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΕ ΕΠΙΚΕΝΤΡΟ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ, ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΟΥΤΣΑΜΠΑΣΗΣ 

Βιβλίο [59303612]: Από τις σύνθετες Τέχνες στα υπερμέσα και τους νέους εικονικούς – δυνητικούς χώρους. Ένα εγχειρίδιο για τον καλλιτέχνη που ασχολείται με την ψηφιακή Τέχνη, ΜΑΤΘΑΙΟΣ ΣΑΝΤΟΡΙΝΑΙΟΣ 

ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΕΜΠΕΙΡΙΑΣ ΤΟΥ ΧΡΗΣΤΗ: ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΙΣΤΟΤΟΠΩΝ ΜΕ ΑΝΘΡΩΠΟΚΕΝΤΡΙΚΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ
Κωδικός Βιβλίου στον Εύδοξο: 12533833
Έκδοση: 1η/2011
Συγγραφείς: JESSE JAMES GARRETT
ISBN: 978-960-461-445-5
Τύπος: Σύγγραμμα
Διαθέτης (Εκδότης): ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΛΕΙΔΑΡΙΘΜΟΣ ΕΠΕ

ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΑΝΘΡΩΠΟΥ - ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗ: ΑΡΧΕΣ, ΜΕΘΟΔΟΙ ΚΑΙ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ
Κωδικός Βιβλίου στον Εύδοξο: 12279101
Έκδοση: 1η/2011
Συγγραφείς: ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΟΥΤΣΑΜΠΑΣΗΣ
ISBN: 978-960-461-439-4
Τύπος: Σύγγραμμα
Διαθέτης (Εκδότης): ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΛΕΙΔΑΡΙΘΜΟΣ ΕΠΕ

ΔΙΕΠΑΦΗ ΧΡΗΣΤΗ - ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗ: ΜΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ
Κωδικός Βιβλίου στον Εύδοξο: 13650
Έκδοση: 1η/2006
Συγγραφείς: ΔΗΜΟΣΘΕΝΗΣ ΑΚΟΥΜΙΑΝΑΚΗΣ
ISBN: 960-209-975-5
Τύπος: Σύγγραμμα
Διαθέτης (Εκδότης): ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΛΕΙΔΑΡΙΘΜΟΣ ΕΠΕ

Σχεδίαση Διεπαφής Χρήστη, 6η Εκδοση
Κωδικός Βιβλίου στον Εύδοξο: 59396199
Έκδοση: 6η Εκδοση/2016
Συγγραφείς: Shneiderman Ben, Plaisant Cathrerine
ISBN: 978-960-418-655-6
Τύπος: Σύγγραμμα
Διαθέτης (Εκδότης): ΕΚΔΟΣΕΙΣ Α. ΤΖΙΟΛΑ & ΥΙΟΙ Α.Ε.

Το μάθημα οργανώνεται με συνδυασμό διαλέξεων και ωρών εργαστηρίου. Κατά τις διαλέξεις αναλύονται θέματα που αφορούν τις επιμέρους έννοιες και αρχές του σχεδιασμού περιβαλλόντων διεπαφής, όπως η αλληλεπίδραση ανθρώπου - υπολογιστή, οι αρχές διάδρασης και ανάλυσης κοινού, η πολυπλοκότητα της διάδρασης και η δυσκολία των αποφάσεων στην πλευρά του χρήστη, η οπτική ιεραρχία, η αξιολόγηση της ευχρηστίας, ο γραφικός σχεδιασμός, ο ορισμός καταστάσεων και μεταβάσεων στην διαδραστική σχεδίαση, η προσβασιμότητα, η συνέπεια στο σχεδιασμό, η υλοποίηση πρωτοτύπων, η συμπερίληψη σύγχρονων συσκευών χειρισμού, η ενσωμάτωση καινοτόμων τεχνολογιών και η παρουσίαση και κριτική αξιολόγηση του σχεδιασμού.

Επιπλέον παρουσιάζονται πρακτικές μέθοδοι σχεδίασης, στοιχεία ανάλυσης των απαιτήσεων και  του περιβάλλοντος και καλές πρακτικές που είναι σημαντικές για τον ολιστικό σχεδιασμό μιας διεπαφής με επίκεντρο τον χρήστη. Γίνεται ενδελεχής παρουσίαση και χρήση συγκεκριμένων αναλογικών και ψηφιακών εργαλείων, μεθόδων αυτό-αξιολόγησης και τρόπων σύνθεσης των αποτελεσμάτων τους, καθώς και ό,τι άλλο είναι απαραίτητο από πρακτική σκοπιά, ώστε να επιτευχθεί η σύνδεση των ευρύτερων εννοιών με την ουσιαστική σχεδίαση περιβαλλόντων διεπαφής στον τομέα των τεχνών ήχου και εικόνας.

Κατά τις εργαστηριακές ώρες γίνεται εμβάθυνση στο πρακτικό κομμάτι με την εφαρμογή από τους φοιτητές και τις φοιτήτριες όλων των παραπάνω σε εργαστηριακό περιβάλλον. 

Παροχή πολυμεσικού υλικού.
Η υποστήριξη της μαθησιακής διαδικασίας υλοποιείται μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας opencourses του Ιονίου Πανεπιστημίου. 

Η τελική αξιολόγηση του μαθήματος γίνεται μέσω εργασίας που εκπονούν οι φοιτητές και οι φοιτήτριες καθ’ όλη τη διάρκεια του εξαμήνου και παραδίδουν στο τέλος του και η οποία αφορά τον σχεδιασμό του περιβάλλοντος διεπαφής μιας πρωτότυπης εφαρμογής στους τομείς της τέχνης και του πολιτισμού.  Στόχος της εργασίας είναι μέσω της δημιουργικότητάς τους να αναδείξουν οι φοιτητές/τριες τις απαραίτητες θεωρητικές γνώσεις και πρακτικές δεξιότητες που απαιτεί ο σύγχρονος σχεδιασμός διεπαφών με επίκεντρο τον χρήστη.  Η αξιολόγησή της γίνεται με βάση την ωριμότητα της σχεδιαστικής πρότασης όπως αυτή προκύπτει από τα αποτελέσματα μεθοδολογιών σχεδίασης που υλοποιήθηκαν στο εργαστηριακό πλαίσιο (λειτουργικές απαιτήσεις, περιορισμοί, κριτήρια επιτυχίας, κύρια διαδρομή χρήστη, αρχέτυπα χρηστών, διαγράμματα ροής εργασιών, screenmap και καταγραφή περιεχομένου, αξιολόγηση ανταγωνισμού, προδιαγραφές αλληλεπίδρασης, μικροκείμενο, wireframes, προσχέδια ύφους, διαδραστικά πρωτότυπα, παρουσίαση πρότασης).