Στοιχεία Σκηνοθεσίας-Υποκριτικής

Το μάθημα εισάγει τους/τις φοιτητές/τριες στις βασικές αρχές σκηνοθεσίας και υποκριτικής στον κινηματογράφο. Εξοικειώνει με την ορολογία και τη γραμματική της κινηματογραφικής γλώσσας καθώς και με μια ποικιλία σκηνοθετικών προσεγγίσεων. Εστιάζει στην οπτικοποίηση των σεναρίων (πώς αναλύεται ένα σενάριο και μετατρέπεται σε οπτική αφήγηση) μέσω βασικών σκηνοθετικών εργαλείων όπως το ντεκουπάζ και το storyboard. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην πλανοθεσία διαλογικών σκηνών, στη χωροθεσία και το blocking, στην οργάνωση της κίνησης της κάμερας και στη δημιουργική αξιοποίηση του εκτός κάδρου χώρου. Παράλληλα εξετάζονται η σχέση του/της σκηνοθέτη/τριας με τους καλλιτεχνικούς συντελεστές μιας ταινίας και ο κομβικός ρόλος του mood board. Συγχρόνως το μάθημα εισάγει στην ανάλυση του σεναρίου από τη σκοπιά της υποκριτικής και διερευνά διαφορετικές ερμηνευτικές προσεγγίσεις μέσω παραδειγμάτων από το έργο σημαντικών δημιουργών. Οι φοιτητές/τριες έρχονται σε επαφή με τις διαδικασίες επιλογής ηθοποιών (casting) και τις βασικές αρχές καθοδήγησής τους στις πρόβες και το γύρισμα. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο πλάσιμο των κινηματογραφικών χαρακτήρων αξιοποιώντας την κινησιολογία, τη φωνή και τα εσωτερικά και εξωτερικά χαρακτηριστικά των ηθοποιών. Το μάθημα συνδυάζει θεωρητική διδασκαλία, ανάλυση κινηματογραφικών έργων και πρακτικές ασκήσεις, συμβάλλοντας στην ανάπτυξη σκηνοθετικών δεξιοτήτων και στη διαμόρφωση προσωπικού βλέμματος.

Οι φοιτητές του μαθήματος θα εκπαιδευτούν σε βάθος σε όλα τα βασικά σημεία του ρόλου που αναλαμβάνει ο σκηνοθέτης στον κινηματογράφο. Μέσα από τις διαλέξεις των μαθημάτων οι φοιτητές θα έχουν την δυνατότητα να αντιληφθούν σε βάθος όλες τα σημεία στα οποία πρέπει ένας σκηνοθέτης να παίξει κομβικό ρόλο όπως είναι: η αναζήτηση της προσωπικής «ματιάς» στον κινηματογράφο, η κατάθεση χρηματοδοτήσεων, η παρουσίαση του pitching μιας ταινίας, η διαχείριση ηθοποιών, η επικοινωνία με τα υπόλοιπα τμήματα κ.ο.κ.. Εκτός από τις διαλέξεις οι φοιτητές θα έχουν την δυνατότητα να προσεγγίσουν τα παραπάνω μέσα από πρακτικές ασκήσεις στα μαθήματα. Κατά την διάρκεια του εξαμήνου πραγματοποιούνται σεμινάρια διαχείρισης ηθοποιών, casting, pitching κ.α.

Οι φοιτητές θα έχουν την δυνατότητα με το πέρας του εξαμήνου της κατανόησης ενός κινηματογραφικού γυρίσματος και του ρόλου του σκηνοθέτη μέσα σε αυτό. Επίσης θα γνωρίζουν στην πράξη όλα τα απαραίτητα βήματα που πρέπει να κάνει ένας νέος σκηνοθέτης για να προωθήσει και να βρει χρηματοδότηση για τις πρώτες του ταινίες. Ο στόχος είναι τελικά οι φοιτητές να αποκτήσουν πολύ συγκεκριμένες δεξιότητες οι οποίες θα τους δώσουν την δυνατότητα να ενταχθούν στην βιομηχανία του κινηματογράφο μετά το τέλος των σπουδών τους.

Η τελική εργασία των φοιτητών είναι σχεδιασμένη ακριβώς πάνω σε αυτήν την στόχευση. Οι φοιτητές θα πρέπει για να ολοκληρώσουν επιτυχώς το μάθημα να δημιουργήσουν ένα σχέδιο ταινίας, δημιουργώντας όλα τα απαραίτητα έγγραφα (shotlist, σημείωμα σκηνοθέτη κτλ.), κάνοντας pitching στην τελική εξέταση και κινηματογραφώντας μια πιλοτική σκηνή από την ταινία.

1η Εβδομάδα

Εισαγωγή σε ένα κινηματογραφικό γύρισμα. Πώς λειτουργεί και τι κάνει ο κάθε ρόλος

2η Εβδομάδα

Εισαγωγή στην έννοια της κινηματογραφικής φόρμας και της προσωπικής σφραγίδας του σκηνοθέτη. Παραδείγματα και ανάλυση.

3η Εβδομάδα

Ανάλυση χαρακτήρα και ψυχολογικό προφίλ χαρακτήρα 

4η Εβδομάδα

Ανάλυση χαρακτήρα και ψυχολογικό προφίλ χαρακτήρα ΙΙ

5η Εβδομάδα

Μέθοδος Stanislavski και διαχείριση ηθοποιών ανάλυση και παραδείγματα.

6η Εβδομάδα

Σεμινάριο με καλεσμένους ηθοποιούς όπου οι φοιτητές θα πρέπει μέσα από παραδείγματα να τους διαχειριστούν και να δουλέψουν μαζί τους. 

7η Εβδομάδα

Σεμινάριο casting με καλεσμένο ηθοποιό και casting director σχετικά με τις βασικές αρχές του casting μέσα από πιθανά σενάρια και παραδείγματα.

8η Εβδομάδα

Σημείωμα σκηνοθέτη και κατάθεση πρότασης για χρηματοδότηση. Η έννοια και η τεράστια σημασία του σημειώματος προθέσεων του σκηνοθέτη. Ανάλυση παραδειγμάτων. Αναφορά του ζητήματος της έσω και έξω έρευνας σχετικής με το έργο που έχει επιλεχθεί. Concept Art / Moodboard. Βάσει της σκηνοθετικής πρόθεσης γίνεται η σύνθεση ενός συνόλου εικόνων που φανερώνουν την αισθητική προσέγγιση του έργου (χρώμα, φωτισμός, συνολική αίσθηση της εικόνας).

9η Εβδομάδα

Τεχνικές crowdfunding και ανάλυση τρόπων χρηματοδότησης.

10η Εβδομάδα

Ανάλυση τεχνικών Pitching και διαφοροποιήσεις ανά περίπτωση.

11η Εβδομάδα

Χρήση χρώματος στον κινηματογράφο. Θεωρία χρώματος με παραδείγματα και ανάλυση.

12η Εβδομάδα

Σχεδιασμός εργασιών φοιτητών στην τάξη

13η Εβδομάδα

Παρουσίαση εργασιών και αξιολόγηση στην τάξη

Βιβλίο [21709]: Κινηματογράφος και σκηνοθεσία, Aumont Jacques

Βιβλίο [22042]: Master Class, Tirard Laurent,Boorman John,Pollack Sydney,Sautet Claude,Allen Woody,Bertolucci Bernardo,Scorsese Martin,Wenders Wim,Almodovar Pedro,Burton Tim 

Βιβλίο [21938]: Σκηνοθετώντας μια ταινία, Mamet David 

Βιβλίο [10298]: Σμιλεύοντας το χρόνο, Αντρέι Ταρκόφσκι 

Βιβλίο [50662164]: Ένας Ηθοποιός Δημιουργείται, Κωνσταντίν Στανισλάβσκι

Βιβλίο [50662165]: Πλάθοντας Έναν Ρόλο, Κωνσταντίν Στανισλάβσκι

Βιβλίο [50662079]: Προβλήματα Σκηνοθεσίας Κινηματογράφου, Σ.Μ. Αιζενσταίν

Βιβλίο [94690546]: Το σύστημα Στανισλάβσκι, Η επαγγελματική εκπαίδευση ενός ηθοποιού, Σόνια Μουρ

Βιβλίο [16033]: Ο Αυτοσχεδιασμός στο θέατρο, Keith Johnstone

Επιπλέον Προτάσεις:

Knudsen, E. (2018) Finding the personal voice in filmmaking. Cham, Switzerland: Palgrave Macmillan.

Proferes, N. T. (2018) Film directing fundamentals : see your film before shooting. Fourth edition. New York, New York ;: Routledge.

Katz, S. (2011) Film directing : shot by shot - visualizing from concept to screen. Milton: Taylor & Francis Group.

Rea, P. and Irving, D. K. (2015) Producing and Directing the Short Film and Video. 5th ed. Abingdon: Taylor & Francis Group.

De Jong, W., Knudsen, E. and Rothwell, J. (2012) Creative documentary : theory and practice . Harlow: Pearson Education.

O’ Brien, N. (2018) Stanislavski in Practice: Exercises for Students 2nd Edition. New York: Routledge

Stanislavsky, K. (1980) An actor prepares.

Barr, T. and Kline, E. S. (1997) Acting for the camera . [Rev. ed.]. New York: HarperPerennial.

Ραφαηλίδης, Β. (1996) Το βλέμμα του ποιητή. Αθήνα: Αιγόκερος

Στάθη, Ε. (2011) Σημεία και σύμβολα στη φιλμική γλώσσα. Αθήνα: Αιγόκερος

Online ανοικτό σύγγραμμα μέσω του Κάλλιπος:

Βιβλιο [link] Η Παιγνιώδης Σοβαρότητα: Serious Film Games S.FI.GA.: Σύμμεικτες ιδιότητες, τρόποι και λειτουργίες στην εκπαίδευση Αγνή Παπαδοπούλου, Εμμανουήλ Ροβίθης και Ιάκωβος Παναγόπουλος 

Το μάθημα πραγματοποιείται μέσα από θεωρητικές διαλέξεις και πρακτική εφαρμογή σε εργαστήρια.

Παροχή πολυμεσικού υλικού.
Υποστήριξη Μαθησιακής διαδικασίας μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας Open e-class.

Δημιουργία ταινίας μικρού μήκους (μυθοπλασία) και συνοδευτικό κείμενο με το σημείωμα σκηνοθέτη, τον τρόπο προσέγγισης και υλοποίησης και το shotlist. Η τελική ταινία μπορεί να γίνει με τον πιο απλό τρόπο καταγραφής. Αυτό που έχει σημασία είναι να εντοπιστεί η σκηνοθετική ματιά η οποία θα υποστηριχθεί από το σημείωμα σκηνοθέτη. Οι φοιτητές θα πρέπει να παρουσιάσουν μέσω pitching την ιδέα τους για την τελική αξιολόγηση.