ΑΚΟΥΣΜΑΤΑ, είναι το σύνολο των εκδηλώσεων που παρουσιάζει κάθε χρόνο το Εργαστήριο Ηλεκτροακουστικής Μουσικής Έρευνας και Εφαρμογών [ΕΡΗΜΕΕ] σε συνεργασία με το Εργαστήριο Παραστατικών Περιβαλλόντων στις Τέχνες [PEARL] στο Φεστιβάλ Οπτικοακουστικών Τεχνών του Τμήματος Τεχνών Ήχου και Εικόνας του Ιονίου Πανεπιστημίου.

Το πρόγραμμα παρουσιάζει μια επιλογή ηλεκτροακουστικών έργων του συνθέτη Gianluca Verlingieri, τα οποία καλύπτουν την περίοδο 2006 έως 2026, και περιλαμβάνει την Παγκόσμια Πρεμιέρα του Kinderscapes.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ:

Fontana reMix (2006–2009) for fixed-media, 10’04’’

Berserk (2019) for fixed-media, 5’

Sonic Hops (2022) version for fixed-media and live-electronics ad lib., ca. 8’

Kinderscapes (2025–2026) for 8ch fixed-media, 8’ (Παγκόσμια Πρεμιέρα)

Dante’s Songs (2015–2021) for quadraphonic fixed-media, 8’17’’

Suite from Requiem da Ballo (2018) for fixed-media, 12’30’’

Ο Gianluca Verlingieri είναι ένας διεθνώς αναγνωρισμένος συνθέτης, του οποίου το έργο εκτείνεται σε ποικίλα δημιουργικά πεδία, περιλαμβάνοντας συνθέσεις για σολίστ και οργανικά/φωνητικά σύνολα, ακουσματικά έργα, συνδυασμούς φυσικών οργάνων με ζωντανά ηλεκτρονικά, μουσικό θέατρο και soundtrack για εγκαταστάσεις πολυμέσων. Έχοντας χαρακτηριστεί από νωρίς ως «πολλά υποσχόμενος» από το Radio Classica, σήμερα παρουσιάζει τα έργα του σε κορυφαίους χώρους παγκοσμίως, όπως το INA-GRM (Παρίσι), το Πανεπιστήμιο Κολούμπια (Νέα Υόρκη), η Κρατική Όπερα του Βερολίνου και το Φεστιβάλ Aix-en-Provence.

Οι συνθέσεις του έχουν μεταδοθεί από μεγάλα δίκτυα, όπως το Radio France και το αμερικανικό NPR, ενώ έχουν ηχογραφηθεί από δισκογραφικές εταιρείες όπως η BIS Records και η Limen Music. Έχει αποσπάσει πολυάριθμες διακρίσεις, μεταξύ των οποίων βραβεία στο Banc d'Essai του GRM, στο Grand Prix IBLA και το Εθνικό Βραβείο Τεχνών της Ιταλίας. Υπήρξε υπότροφος του ιδρύματος De Sono, γεγονός που του επέτρεψε να σπουδάσει σε κορυφαίες ακαδημίες (Accademia Nazionale di Santa Cecilia, Chigiana). Κατά τη διάρκεια της καριέρας του, έχει συνεργαστεί με διακεκριμένους σολίστ και διεθνή σύνολα, όπως το Talea Ensemble, το Bit 20 Bergen και το Quartetto di Cremona.

Πέρα από τη συνθετική του δράση, ο Verlingieri είναι ενεργός ερευνητής. Ανέλαβε την καταλογογράφηση του ιδιωτικού ηχητικού αρχείου του Luciano Berio στο Centro Tempo Reale και διεξήγαγε έρευνα για το μουσικό θέατρο του Mauricio Kagel, καθώς και για τις μαγνητοταινίες του John Cage. Από το 2011, διδάσκει Ηλεκτροακουστική Σύνθεση στο Ωδείο G. F. Ghedini στο Κούνεο, όπου από το 2012 συντονίζει το Τμήμα Νέων Τεχνολογιών και Μουσικών Γλωσσών.

Το Fontana reMix (για σταθερό μέσο, 10’04’’) δημιουργήθηκε πενήντα χρόνια μετά το Fontana Mix του John Cage, αναπτύσσοντας έναν άμεσο διάλογο με το ιστορικό έργο χωρίς να χρησιμοποιεί τα αρχικά ηχητικά του υλικά, εξαιρουμένου ενός σύντομου αποσπάσματος από ταινίες του Studio di Fonologia Musicale της RAI. Έκανε πρεμιέρα στο Μεξικό το 2006 και αναθεωρήθηκε το 2009 για ένα διεθνές συνέδριο για τον Cage στην Πάρμα, όπου χωρικοποιήθηκε μέσω ενός συστήματος Wave Field Synthesis με 189 ηχεία. Ο όρος "reMix" αποτελεί μια διπλή λειτουργία: ο Verlingieri χρησιμοποιεί τις αρχικές αλεατορικές γραφικές διαδικασίες του Cage, αλλά παρεμβαίνει για να επαναφέρει ένα μεγαλύτερο περιθώριο συνθετικής απόφασης όσον αφορά τη φόρμα και τη μακροδομή. Το ηχητικό υλικό πλέκει μακρινές ηχώ του ηχοτοπίου της δεκαετίας του '50 με αναφορές στις αρχές του 2000, αναμειγνύοντας τη φυσικότητα των ηχητικών αντικειμένων με την πολιτισμική τους σημασία. Πρόκειται για μια διαλεκτική μεταξύ φιλολογικής προσέγγισης και σύγχρονης επανερμηνείας.

Το Berserk (για σταθερό μέσο, 5’) προέκυψε από παραγγελία του ντουέτου ŌTONN (AndreaSilvia Giordano, φωνή; Nicholas Remondino, κρουστά) για το άλμπουμ τους Two Crumbling Shapes. Είναι μια πρωτότυπη σύνθεση για σταθερό μέσο, βασισμένη αποκλειστικά σε υλικά του ντουέτου: ένα δείγμα από μουσικό κουτί και δύο ανεξάρτητες αυτοσχεδιαστικές ηχογραφήσεις (φωνητική και κρουστών). Ο αρχικός ηχητικός κόσμος, ήδη φορτισμένος με την απρόβλεπτη ενέργεια του ριζοσπαστικού αυτοσχεδιασμού, παραμορφώνεται σταδιακά από τον Verlingieri. Κατακερματίζει το μουσικό κουτί —σύμβολο παιδικής κανονικότητας— ωθώντας το προς την αστάθεια. Ο ρυθμικός του παλμός ραγίζει, επιταχύνεται και σταματά, μετατρεπόμενος σε μια παράφρονα μηχανή. Αντίστοιχα, οι αρχικοί αυτοσχεδιασμοί παρασύρονται σε μια σπείρα μεταμόρφωσης, ταλαντευόμενοι συνεχώς μεταξύ ελέγχου και απώλειας ελέγχου. Ο τίτλος παραπέμπει στον θρυλικό Σκανδιναβό πολεμιστή που κυριεύεται από βίαιη έκσταση, αλλά και στην κυριολεκτική σημασία της λέξης: βίαια φρενήρης, άγριος, τρελός και καταστροφικά ανισόρροπος.

Το Sonic Hops (εκδοχή για σταθερό μέσο και προαιρετικά ζωντανά ηλεκτρονικά, περ. 8’) είναι ένα διεπιστημονικό έργο που αναπτύχθηκε με τον χορογράφο Raphael Bianco. Αρχικά ένας κύκλος δώδεκα μικρο-συνθέσεων, καθεμία αντιπροσωπεύει μία από τις δώδεκα «αναπόφευκτες δυνάμεις» του Kevin Kelly που διαμορφώνουν το μέλλον (όπως φιλτράρισμα, αλληλεπίδραση, μίξη). Τα ηχητικά υλικά προέρχονται αποκλειστικά από ηχογραφήσεις —κάποιες με υδρόφωνα— σταδίων παραγωγής ιταλικής craft μπίρας: ζύμωση, βρασμός, εμφιάλωση και σερβίρισμα. Ο τίτλος παίζει με τη διπλή έννοια της λέξης "hop" (λυκίσκος και άλμα). Στην αρχική μορφή, ο χορευτής Vincenzo Criniti αλληλεπιδρούσε σε πραγματικό χρόνο με τον ήχο μέσω αισθητήρων. Σε αυτή τη συναυλιακή εκδοχή, επιλεγμένες μικρο-συνθέσεις αναδιοργανώνονται σε μια αυτόνομη ακουσματική φόρμα με προαιρετικά ζωντανά ηλεκτρονικά. Η διαδικασία μετασχηματισμού δεν εξαρτάται πλέον από έναν φυσικό χορευτή. Ο εκτελεστής των ηλεκτρονικών λειτουργεί ως ένα εικονικό σώμα που φιλτράρει, ανιχνεύει και αναμειγνύει ζωντανά τους ήχους, μεταφέροντας ιδεατά τον χορό μέσα στον ίδιο τον ήχο.

Το Kinderscapes (για σταθερό μέσο 8 καναλιών, 8’) πηγάζει από ένα ανεκπλήρωτο έργο του 2023, εμπνευσμένο όταν οι γιοι του Verlingieri ήταν νήπια. Βυθισμένος σε ένα οικείο ηχοτοπίο προ-λεκτικών ήχων, κλαμάτων, γέλιων και της ηχητικής εξερεύνησης παιχνιδιών και καθημερινών αντικειμένων, θέλησε να αποτυπώσει αυτό το μοναδικό, αν και μερικές φορές εμμονικό, γονεϊκό σύμπαν. Επιστρέφοντας στο έργο το 2026, ο συνθέτης αναμετράται με τον χρόνο, αντιπαραβάλλοντας ερασιτεχνικές ηχογραφήσεις smartphone των παιδιών του όταν ήταν μωρά, με νέες επαγγελματικές ηχογραφήσεις τους σε ηλικία τεσσάρων και έξι ετών, διατηρώντας πάντα τον αυθορμητισμό του παιχνιδιού. Η μνήμη και το μέσο ηχογράφησης καθίστανται αναπόσπαστα μέρη του έργου. Προσθέτοντας ένα επιπλέον χρονικό, αυτοβιογραφικό επίπεδο, το έργο ενσωματώνει αντανακλάσεις θραυσμάτων από το Kinderszenen του Schumann. Αυτά τα θραύσματα ανακαλούν όχι μόνο την παιδική ηλικία που απεικονίζεται στον διάσημο κύκλο, αλλά και μια άλλη: αυτή του ίδιου του Verlingieri ως νεαρού πιανίστα.

Το Dante’s Songs (για τετραφωνικό σταθερό μέσο, 8’17’’) προέρχεται από αχρησιμοποίητο φωνητικό υλικό που ηχογραφήθηκε για το Tre Movimenti di Luce, μια πολυμεσική παραγγελία του 78ου Maggio Musicale Fiorentino για τα 750 χρόνια από τη γέννηση του Δάντη. Χρόνια αργότερα, ο Verlingieri επαναχρησιμοποίησε αυτά τα φωνητικά δείγματα της ηθοποιού Chiara De Palo από τη Θεία Κωμωδία, καθιστώντας τα τον πυρήνα μιας νέας ακουσματικής σύνθεσης. Αποκομμένα από το αρχικό τους πλαίσιο, τα θραύσματα συγχωνεύονται με τους ήχους «αναπνοής» του κοντραμπάσου φλάουτου της Antonella Bini και ένα vintage συνθετικό ηχοτοπίο, δημιουργημένο με ένα σπάνιο EMS Synthi 100 στο Πανεπιστήμιο της Γάνδης. Στην εκδοχή με βίντεο, σε συνεργασία με τον Κολομβιανό καλλιτέχνη Carlos Franklin, το ηλεκτροακουστικό έργο συνδιαλέγεται με καρέ από τη βωβή ταινία L’Inferno (1911). Αυτές οι εικόνες υφίστανται σκόπιμα ψηφιακά σφάλματα (glitch), παραμορφώσεις και αλγοριθμικό χειρισμό, αντανακλώντας άμεσα τα τεχνουργήματα (artefacts) των περίπλοκων ηχητικών μετασχηματισμών.

Το Suite from Requiem da Ballo (για σταθερό μέσο, 12’30’’) προέρχεται από μια 30λεπτη παράσταση στο Tempo Reale Festival. Η αρχική εκδοχή συνδύαζε φωνή, ακουσματική προβολή και ζωντανά ηλεκτρονικά μέσω ειδικών «ομιλούντων σωλήνων» από ανακυκλωμένα υλικά, ως ένας ηλεκτροακουστικός φωνητικός μηχανισμός. Αργότερα στο Μάντσεστερ, ο Verlingieri το μετέτρεψε σε μια αυτόνομη ακουσματική μορφή 32 καναλιών. Χωρίς τον φυσικό φωνητικό μηχανισμό, η έννοια του ηλεκτροακουστικού σωσία αναδεικνύεται εντονότερα. Το κομμάτι εξερευνά τη σχέση μεταξύ του πρωτογενούς υλικού —ηχογραφήσεις παραδοσιακών οργάνων της Νότιας Ιταλίας από τον Mimmo Morello— και της συνθετικής τους σκιάς μέσω του συστήματος Kyma®. Αυτοί οι συνθετικοί ήχοι λειτουργούν ως μια εκφραστική ηχητική μίμηση των πραγματικών οργάνων. Το έργο ενώνει το σύγχρονο με το πρωτόγονο, κάνοντας τους συνθετικούς ήχους να χορεύουν σε έναν τελετουργικό ρυθμό δίπλα σε αρχαίες χειρονομίες ακουστικών οργάνων, όπως οι σαρδηνιακές λαουνέντας, η άρπα στόματος και τα εφήμερα καλαμένια φλάουτα της Καλαβρίας.