Πρακτική του Σχεδιασμού Εκθέσεων

Αντικείμενο του μαθήματος αποτελεί ο σχεδιασμός εκθέσεων τέχνης. Με σημείο εκκίνησης παραδείγματα εκθέσεων από την Ελλάδα και το εξωτερικό, το πρόγραμμα μαθημάτων θα εστιάσει σε όλα τα βήματα δημιουργίας, παραγωγής, επικοινωνίας και αξιολόγησης μίας έκθεσης. Συγκεκριμένα, θα συζητηθούν εκτενώς: α) η διαμόρφωση του σκεπτικού, β) η συνεργασία με τους καλλιτέχνες, γ) ο σχεδιασμός της έκθεσης και της ροής της στο χώρο, δ) η συγγραφή των συνοδευτικών κειμένων και η απεύθυνση στο κοινό, ε) η αξιολόγηση και ο απολογισμός μίας έκθεσης. Υπόψη θα ληφθεί ο χαρακτήρας της εκάστοτε έκθεσης (μόνιμη, προσωρινή, μετακινούμενη ή διαδικτυακή) και οι δυνατότητες υποστήριξης της από δημόσιους ή ιδιωτικούς φορείς. Ειδική έμφαση θα δοθεί σε εκθέσεις και έργα ψηφιακών τεχνών εντοπίζοντας τις ιδιαίτερες ανάγκες τους. Παράλληλα, θα παρουσιαστούν και θα συζητηθούν καλές πρακτικές και κώδικες δεοντολογίας που αφορούν στις απαιτούμενες συνεργασίες και συμφωνίες. Προσοχή θα δοθεί, επίσης, σε ζητήματα που αφορούν στο οικολογικό αποτύπωμα της έκθεσης και το σεβασμό στο φυσικό περιβάλλον, λαμβάνοντας υπόψη τη χρήση υλικών και τις ενεργειακές ανάγκες που προκύπτουν σε όλα τα στάδια παραγωγής μίας έκθεσης.

- κατανόηση των βασικών ζητημάτων που αφορούν στην επιμέλεια, οργάνωση, παραγωγή και λειτουργία μιας έκθεσης
- ανάπτυξη κριτικής ικανότητας για τη συνεκτίμηση στόχων, δυνατοτήτων και αναγκών για την πραγματοποίηση μιας έκθεσης
- απόκτηση γνώσεων για το σχεδιασμό εκθέσεων σε κλειστό, ανοιχτό ή εικονικό χώρο
- ανάπτυξη κριτικής ικανότητας για την αξιολόγηση εκθέσεων σε ο,τι αφορά το περιεχόμενο τους και το σχεδιασμό τους

Εβδομάδα #1
Εισαγωγή στο σχεδιασμό εκθέσεων: προκλήσεις, ανάγκες και δυνατότητες στη σημερινή εποχή

Εβδομάδα #2
Σύντομη αναδρομή στην ιστορία των εικαστικών εκθέσεων: Εκθέσεις-σταθμοί από το εξωτερικό και την Ελλάδα που επηρέασαν τον τρόπο που προσεγγίζει το κοινό την τέχνη

Εβδομάδα #3
“Έχω μία ιδέα…”: Η διαμόρφωση του σκεπτικού μιας έκθεσης, θεωρητική έρευνα και πλαισίωση, διατύπωση βασικών ερωτημάτων και στόχων, βασικό χρονοδιάγραμμα

Εβδομάδα #4
Συνεργασία με καλλιτέχνες:  Έρευνα, συναντήσεις (studio visits), επιλογή έργων και αναθέσεις, φόρμες δανεισμού και συμβάσεις

Εβδομάδα #5
Κοστολόγηση και χρηματοδότηση: Από το σχεδιασμό του απαιτούμενου προϋπολογισμού στην αναζήτηση πόρων και την αντιμετώπιση έκτακτων αναγκών

Εβδομάδα #6
Τεχνική διεύθυνση και συντονισμός: Διαμόρφωση του οπτικοακουστικού εξοπλισμού και λοιπών αναγκών των έργων για τη σωστή παρουσίαση τους στο χώρο

Εβδομάδα #7
Σχεδιασμός της έκθεσης στο χώρο: Διαμόρφωση αφηγήματος, ατμόσφαιρας και ροής, δημιουργία διαλόγου μεταξύ των έργων, συνεργασία με αρχιτέκτονα, αποφάσεις για τη διαμόρφωση του χώρου και πιθανές κατασκευές 

Εβδομάδα #8
Εκτίμηση του οικολογικού αποτυπώματος: Παραδείγματα καλών πρακτικών για τη μείωση του ενεργειακού αποτυπώματος μίας έκθεσης και τη στροφή προς την ελαχιστοποίηση, επανάχρηση και ανακύκλωση υλικών

Εβδομάδα #9
Συγγραφή συνοδευτικών κειμένων: Εκτενές και σύντομο επιμελητικό κείμενο, λεζάντες με κείμενα έργων και τεχνικές περιγραφές, συνοδευτικός κατάλογος και άλλο έντυπο υλικό έκθεσης

Εβδομάδα #10
Επικοινωνία και προώθηση: Προετοιμασία κειμένων για το Δελτίο Τύπου και τα κοινωνικά μέσα, καθώς και για την ευρύτερη προώθηση (αφίσες, μπάνερ, προσκλήσεις), επικοινωνία με δημοσιογράφους

Εβδομάδα #11
Δημόσιο πρόγραμμα και παράλληλες δράσεις με διακαλλιτεχνικό ή διεπιστημονικό χαρακτήρα: Επιλογή συμμετεχόντων, πλαισίωση και προγραμματισμός

Εβδομάδα #12
Απολογισμός έκθεσης: Αξιολόγηση της έκθεσης με βάση την προσέλευση, το κόστος, το οικολογικό αποτύπωμα και τα σχόλια των επισκεπτών 

Εβδομάδα #13
Ανακεφαλαίωση και συζήτηση εργασιών

Γενική Βιβλιογραφία στα ελληνικά

Graham Black, Το Ελκυστικό Μουσείο: Το Ελκυστικό Μουσείο: Μουσεία και επισκέπτες, 2009

Αλεξάνδρα Μπούνια (επιμ), Στα παρασκήνια του μουσείου: η διαχείριση των μουσειακών συλλογών, Πατάκης, Αθήνα, 2009

Ειρήνη Νάκου, Εμείς, τα πράγματα και ο πολιτισμός, Νήσος, Αθήνα, 2001

Τέση Σάλη, Μουσειολογία 2, Βασικές αρχές έκθεσης μουσειακών συλλογών, Μεταίχμιο, Αθήνα, 2006

Καλή Τζώρτζη, Ο χώρος στο μουσείο: Η αρχιτεκτονική συναντά τη Μουσειολογία, Πολιτιστικό Ίδρυμα Ομίλου Πειραιώς, Αθήνα, 2013

Αναστασία Χουρμουζιάδη, 1+5 εικόνες και πραγματικότητες, Θεσσαλονίκη: University Studio Press, 2017

Γενική Βιβλιογραφία στα αγγλικά

Bruce Altshuler, Salon to Biennial. Exhibitions that made Art History. Volume I: 1836-1959, επιμ. Phaidon, London, 2008

Kirsten Drotner & Kim Schrøder, Museum Communication and Social Media: The Connected Museum, Routledge Research in Museum Studies 6. Routledge, New York, 2013.

Fericity Fenner, Curating in a Time of Ecological Crisis: Biennales as Agents of Change, Routledge, London, 2022

Adrian George, The Curator's Handbook: Museums, Commercial Galleries, Independent Spaces, Thames & Hudson, London, 2015

Reesa Greenberg, Bruce W. Ferguson και Sandy Nairne (eds). Thinking about exhibitions, Routledge, London, 1996

Philip Hughes, Exhibition Design, Laurence King Publishing Ltd, London, 2013

Jean Paul Martinon, Curating as Ethics, University of Minnesota Press, 2020

Ivan Karp, Steven Lavine, Exhibiting cultures : the poetics and politics of museum display, Smithsonian Books, Washington, D.C, 2014

Joasia Krysa, Curating Immateriality, The work of the curator in the age of network systems. No. 3. Autonomedia, New York, 2006

Louise Ravelli. Museum Texts: Communication Frameworks. Museum Meanings. Routledge, London/New York 2006.

Ruangrupa, A. K. Kaiza, Alvin Li, Andrew Maerkle, Ann Mbuti, Annie Jael Kwan, Ashraf Jamal, κ.ά. Documenta Fifteen Handbook, Berlin: Hatje Cantz, 2022.

- διαλέξεις που ακολουθούνται από συζητήσεις
- χρήση συνοδευτικού οπτικοακουστικού υλικού
- μελέτη παραδειγμάτων εκθέσεων και καθοδηγούμενη έρευνα
- ομαδικές ασκήσεις εφαρμογής των πρακτικών του μαθήματος
- συλλογική ανάγνωση επιμελητικών κειμένων και συζήτηση, αξιολόγηση
- μελέτη εκθέσεων και αξιολόγηση
- οργανωμένες επισκέψεις σε εκθέσεις
- φιλοξενούμενοι επιμελητές

Παροχή πολυμεσικού υλικού στο πλαίσιο του μαθημάτων
Αξιοποίηση της ηλεκτρονικής πλατφόρμας e-class
Χρήση εφαρμογών και πλατφορμών για την θέαση και συζήτηση εκθέσεων

Το μάθημα θα διαμορφωθεί μέσα από μία σειρά διαλέξεων με συζητήσεις και ασκήσεις για την καλύτερη κατανόηση του περιεχομένου της ύλης. Η αξιολόγηση θα βασιστεί σε ομαδικές εργασίες και υποχρεωτικές προφορικές παρουσιάσεις με θέμα τη δημιουργία φακέλου μιας ολοκληρωμένης πρότασης για έκθεση. Υπόψη θα ληφθεί η κατανόηση των διαφορετικών σταδίων όπως παρουσιάζονται στο μάθημα, η πρωτότυπη, δημιουργική και κριτική σκέψη, η συνεργασία και το ομαδικό πνεύμα, η μελέτη σχετικής βιβλιογραφίας και παραδειγμάτων καθώς και η δυνατότητα συνεκτίμησης αναγκών, δυνατοτήτων και περιορισμών για τη διαμόρφωση της εν λόγω εργασίας.