Εκπαιδευτική Ψυχολογία


Διδάσκων/ουσα: Παπαδοπούλου Αγνή
Κωδικός Μαθήματος: EDU102
Τύπος Μαθήματος: Υποχρεωτικό (για το ΠΠΕΤΤΗΧΕ)
Γλώσσα Μαθήματος: Ελληνικά
Εξάμηνο: 1 (5 για το προπτυχιακό πρόγραμμα ΤΤΗΕ)
ECTS: 4
Διδακτικές Μονάδες: 2
Ώρες Διδασκαλίας: 2
Προαπαιτούμενο σε: EDU201

Σύντομη Περιγραφή:

Εισαγωγή στην Ψυχολογία και τους κλάδους της και ειδικότερα του κλάδου που σχετίζεται με την εκπαιδευτική πρακτική και τις αρχές της. Ο ακαδημαϊκός ορισμός της Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας αναφέρεται στη μελέτη των μαθητών, της μάθησης και της διδασκαλίας. Η Εκπαιδευτική Ψυχολογία δεν μπορεί να πει στους εκπαιδευτικούς τι να κάνουν, αλλά παρέχει το πλαίσιο και τις αρχές που χρειάζεται να λαμβάνουν υπόψη κατά τη διδασκαλία. Οι αρχές αυτές στηρίζονται σε αλληλένδετες περιοχές: γνωστικές λειτουργίες του εγκεφάλου (αντίληψη, νόηση, μνήμη, σκέψη, προσοχή, συλλογισμός, επίλυση προβλημάτων), ανάπτυξη του παιδιού (γνωστική, συναισθηματική και κοινωνική), νοημοσύνη, γλωσσική ανάπτυξη, κίνητρα, αυτορρύθμιση και κοινωνικό πλαίσιο. Γίνεται αναφορά στα στάδια της εξέλιξης του ατόμου, τις αρχές που διέπουν την ανάπτυξη, τους παράγοντες που διέπουν στην ψυχική ανάπτυξη (κληρονομικότητα και περιβάλλον), την αλληλεπίδραση της ωρίμανσης και της μάθησης, τις κρίσιμες περιόδους μάθησης, τις ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, τα διαφορετικά μαθησιακά στυλ και τη σχολική ετοιμότητα. Αναλύονται οι κλασικές θεωρητικές κατευθύνσεις που ερμηνεύουν το φαινόμενο της μάθησης (συμπεριφοριστική, γνωστική, κοινωνικογνωστική) με ιδιαίτερη αναφορά στους εκπροσώπους των θεωριών αυτών που βρίσκουν εφαρμογή στην εκπαιδευτική πράξη (Piaget, Bruner και Vygotsky) αλλά και οι σύγχρονες θεωρητικές προσεγγίσεις και η συνεισφορά τους στο σχεδιασμό νέων εκπαιδευτικών περιβαλλόντων με τη συνδρομή των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών (ΤΠΕ). Προσεγγίζεται η δημιουργικότητα, η κριτική σκέψη (συγκλίνουσα) και η δημιουργική σκέψη (αποκλίνουσα) και η σχέση τους με τις τέχνες. Επίσης, περιγράφεται ο ρόλος του εκπαιδευτικού, τόσο κατά τη διαδικασία διδασκαλίας και μάθησης, όσο και κατά τη διαχείριση προβλημάτων συμπεριφοράς στο σχολείο.

* Οι διδακτικές ώρες αναλύονται ως εξής: 2 ώρες θεωρία.


Αντικειμενικοί Στόχοι - Επιδιωκόμενα Μαθησιακά Αποτελέσματα:

Στο πλαίσιο του μαθήματος θα παρουσιαστούν οι βασικές θεωρητικές έννοιες της Ψυχολογίας και της Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας, καθώς και η πρακτική εφαρμογή τους. Κάθε εισήγηση συνδυάζεται με το γνωστικό αντικείμενο που οι απόφοιτοι του τμήματος θα κληθούν να διδάξουν στα σχολεία.

Ειδικότερα, οι φοιτητές θα γνωρίσουν:

  1. τις βασικές θεωρίες (μάθησης, γνωστικής ανάπτυξης και κινήτρων) που σχετίζονται με την εκπαίδευση
  2. τον ρόλο του εκπαιδευτικού, τα όρια και τις σχέσεις με τους μαθητές
  3. τα επίπεδα διαφορετικότητας του μαθητικού πληθυσμού και την πιθανή επίδρασή τους στη μάθηση
  4. τα πιθανά προβλήματα συμπεριφοράς στο σχολικό και κοινωνικό περιβάλλον και τρόπους παρέμβασης (παραδείγματα)

Περιεχόμενο (Syllabus):

1η Εβδομάδα: Η έννοια της ψυχολογίας - Ιστορία της ψυχολογίας - Εισαγωγικές έννοιες: εγκέφαλος, νεωρώνας-συνάψεις, δεξί και αριστερό ημισφαίριο

2η Εβδομάδα: Κλάδοι της ψυχολογίας - Αντικείμενο της Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας - Γνωστικές Λειτουργίες: Αντίληψη, Μνήμη/Λήθη - Γλώσσα

3η Εβδομάδα: Τα στάδια της αντίληψης, κανόνες αντιληπτικής οργάνωσης και αντιληπτικές πλάνες. Μάθηση: ορισμός

4η Εβδομάδα: Ψυχολογία των κινήτρων – Είδη – Ορμές και τάσεις. Κίνητρα για μάθηση-αυτορρύθμιση

5η Εβδομάδα: Τα στάδια της εξέλιξης - Αντιλήψεις των ενηλίκων για τη φύση του παιδιού - Γενικές αρχές που διέπουν την ανάπτυξη. Οι παράγοντες της ψυχικής ανάπτυξης: ωρίμανση και μάθηση.

6η Εβδομάδα: Θεωρίες της μάθησης: συμπεριφοριστική κατεύθυνση (Θεωρητικές απόψεις του Pavlov - Θεωρητικές απόψεις του Watson- Θεωρητικές απόψεις του Skinner – Δοκιμή και πλάνη)

7η Εβδομάδα: Θεωρίες της μάθησης: γνωστική κατεύθυνση (Piaget, Bruner), στάδια ανάπτυξης, βασικές αρχές των θεωριών

8η Εβδομάδα: Θεωρίες της μάθησης: Κοινωνικο-πολιτιστική κατεύθυνση (Vygotsky: ζώνης επικείμενης ανάπτυξης-Bandura: Κοινωνικογνωστική Θεωρία Μάθησης, μίμηση προτύπων)

9η Εβδομάδα: Σύγχρονα μοντέλα και προσεγγίσεις: θεωρία επεξεργασίας των πληροφοριών, διερευνητική-ανακαλυπτική μάθηση, συνεργατική μάθηση, παιχνιδοκεντρική μάθηση, κατασκευαστικός εποικοδομισμός, κοννεκτιβισμός

10η Εβδομάδα: Δημιουργικότητα, κριτική και δημιουργική σκέψη και η σχέση τους με τις τέχνες

11η Εβδομάδα: Μαθησιακές δυσκολίες και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες

12η Εβδομάδα: Συναισθηματική ανάπτυξη, μαθησιακό περιβάλλον, όρια και σχέσεις εκπαιδευτικών και μαθητών

13η Εβδομάδα: Προβλήματα συμπεριφοράς στο σχολείο


Συνιστώμενη βιβλιογραφία προς μελέτη:

Chapman, L. (1993). Διδακτική της Τέχνης. Αθήνα: Εκδόσεις Νεφέλη.
Slavin, R. (2007). Εκπαιδευτική ψυχολογία. Αθήνα: Εκδόσεις Μεταίχμιο.
Prensky, M. (2009). Μάθηση βασισμένη στο ψηφιακό παιχνίδι. Αθήνα: Εκδόσεις Μεταίχμιο.
Σάλλα, Τ. (2008). Καλλιτεχνική παιδεία και παιδαγωγικά συστήματα. Αθήνα: Εκδόσεις Νήσος.


Διδακτικές και μαθησιακές μέθοδοι:

Το μάθημα έχει τη μορφή διάλεξης, η οποία βασίζεται κατά μεγάλο μέρος στις ενεργητικές – συμμετοχικές εκπαιδευτικές τεχνικές (ερωτήσεις-απαντήσεις, συζήτηση, καταιγισμός ιδεών μελέτη περίπτωσης και ασκήσεις). Μέσα από την εμπλουτισμένη εισήγηση και το διάλογο με τους φοιτητές, τις απορίες και τα σχόλιά τους, με τη χρήση οπτικοακουστικού υλικού και με παραδείγματα μέσα από τη σχολική τάξη γίνεται η σύνδεση με την πρότερη γνώση.


Μέθοδοι αξιολόγησης/βαθμολόγησης:

Γραπτή εξέταση και συμψηφισμός των εργασιών
ή Projects/Εργασίες ως μέθοδος αξιολόγησης


Πίσω